نقل كرده‌اند كه ابو سعيد اصطخرى - از پيروان شافعى - در روزگار مقتدر عباسى عهده‌دار حسبهء بغداد شد . او « سوق الدادى » را از ميان برداشت و از آن بازداشت و گفت : اين بازار تنها به كار شراب حرام مىآيد . اما بازار بازى را تعطيل نكرد و از آن بازنداشت و گفت : عايشه در حضور پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله با دختران بازى مىكرد و پيامبر صلّى اللّه عليه و إله نيز با او مخالفتى نمىفرمود . [ از ديدگاه نگارنده ] آنچه اصطخرى دربارهء بازى گفته است از اجتهاد دور نيست . اما در مورد « سوق الدادى » غالبا از آن بازار درداد و ستد شراب خرما استفاده مىشده و اين امكان هم وجود داشته است كه گاه در مواردى در دادوستد دارو نيز از آن بهره جسته شود . از اين روى ، سخن اصطخرى در اين مورد دور از صواب است ؛ زيرا دادوستد شراب خرما نزد كسى كه اساسا آن را مباح مىداند جايز است و كراهتى ندارد و نزد كسىكه آن را حرام هم مىداند دادوستد آن از اين روى كه ممكن است در كارى ديگر از آن استفاده شود جايز و در عين حال به ملاك استفادهء غالب از آن مكروه است . بدين‌سبب ، اين‌كه ابو سعيد اصطخرى بازار يادشده را ممنوع داشته نه به آن دليل است كه دادوستد شراب خرما نزد او حرام است ، بلكه اين را ممنوع دانسته است كه آشكارا يك بازار به اين كار اختصاص يابد و دادوستد شراب خرما به‌گونه‌اى درآيد كه گويا فقيهان معاملهء آن را مباح دانسته‌اند . هدف از اين منع در فرض يادشده نيز آن است كه براى عامهء مردم تفاوت ميان اين مباح و ديگر امور مباح روشن شود ، چنان‌كه اصولا نهى از آشكار ساختن برخى از امور مباح ممنوع نيست ، همان‌گونه كه از همبسترى با زنان و كنيزان كه امرى مباح است ، چنانچه بخواهد آشكار انجام گيرد نهى مىشود . [ آنچه گذشت دربارهء ممنوعاتى بود كه آشكارا انجام مىيابد ، اما ] آن دسته از ممنوعاتى كه پنهانى انجام مىگيرد ، محتسب نه حق دارد در اين‌باره به تجسس دست يازد و نه حق دارد از اين بيم كه آن‌ها را پنهانى انجام دهند پرده‌ها را به درد . پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود : « هركس چيزى از اين آلودگىها را انجام دهد به همان كه خدايش پوشيده داشته است پوشيده بدارد ؛ چه ، هركس چهره [ آن بدكارىهاى ] خويش برايمان آشكار سازد حد خداى تعالى را بر او جارى كنيم » « 1 » .

--> ( 1 ) . « من اتى من هذه القاذورات شيئا فليستتر بستر اللّه فانه من يبد لنا صفحته نقم حد اللّه تعالى عليه » . حديث را با تفاوت‌هايى اندك در ساختار متن بنگريد در : مالك ، الموطأ ، ج 2 ، ص 825 ، ش 1508 ؛ ابن حجر ، فتح البارى ، ج 10 ، ص 487 ، ش 5721 ؛ ابن قتيبه ، تأويل مختلف الحديث ، ج 1 ، ص 191 ؛ حسينى ، البيان و التعريف ، ج 1 ، ص 27 ؛ زرقانى ، شرح -